Uitzending Gambia (2026)

Samen bouwen aan betere oogzorg in Gambia

Goede oogzorg verandert levens. Daarom zet Stichting Leer Anderen Helpen zich in voor duurzame kennisoverdracht aan oogzorgprofessionals in landen waar specialistische zorg nog beperkt beschikbaar is.

In maart 2026 reisden oogarts Ruud van der Pol en orthoptist Jan Roelof Polling naar het Sheikh Zayed Regional Eye Care Centre in Gambia. Samen met lokale oogartsen, orthoptisten en artsen in opleiding werkten zij twee weken intensief aan de behandeling én opleiding van zorgprofessionals.

Tijdens deze missie werden 35 scheelziensoperaties uitgevoerd bij kinderen en volwassenen met vaak complexe afwijkingen. Minstens zo belangrijk was de uitgebreide praktische training van lokale collega’s. Door samen patiënten te beoordelen, operaties voor te bereiden, chirurgische technieken stap voor stap aan te leren en de resultaten gezamenlijk te evalueren, groeit de lokale expertise en wordt hoogwaardige oogzorg steeds beter toegankelijk voor de bevolking.

Onze aanpak draait niet om kortdurende hulp, maar om duurzame samenwerking. Lokale professionals krijgen de kennis, vaardigheden en het vertrouwen om uiteindelijk zelfstandig hoogwaardige oogzorg te leveren. Tijdens deze missie zetten twee Gambische zorgprofessionals hun eerste stappen in de scheelzienschirurgie, een belangrijke mijlpaal voor de verdere ontwikkeling van de oogheelkunde in het land.

Werken in Gambia vraagt flexibiliteit. De omstandigheden verschillen sterk van die in Nederland, maar juist de enorme motivatie, betrokkenheid en leergierigheid van de lokale teams maken iedere missie bijzonder waardevol. Iedere operatie is een directe verbetering voor een patiënt, maar iedere opgeleide zorgverlener betekent betere oogzorg voor duizenden toekomstige patiënten.

Stichting Leer Anderen Helpen blijft zich inzetten voor langdurige samenwerking, opleiding en kennisuitwisseling. Alleen door lokale professionals op te leiden en te ondersteunen ontstaat blijvende verbetering van de oogzorg.

Samen zorgen we ervoor dat kennis blijft, ook wanneer wij weer naar huis gaan.

Nieuwe uitzending naar Malawi (2025-2026)

Gedurende 3 maanden heeft Lana van Beek in het Mulanje Mission Hospital in Malawi gewerkt aan verbetering van de oogkliniek. Zij heeft meegewerkt in de dagelijks praktijk om gaandeweg te zien waar verbetering of verandering nodig is. Hierbij was het uitgangspunt om gebruik te maken van de ervaring en de visie van het lokale team. Dit team bestaat uit: Precious (cataract chirurg), George (optometrist), Venancio en Bridget (beide verpleegkundigen).

De belangrijkste activiteiten waren:

• Dagelijks meedoen op de oogpoli en 4 cataract-camps. Training-on-the-job in de dagelijkse praktijk.
• Meewerken aan de inrichting en uitrusting van de operatiekamer (OK). Hierbij is gekeken naar veilige en duurzame materialen, zoals roestvrijstaal, voor de OK-tafels en kasten.
• Ondersteunen bij het opzetten van een cataract registratiesysteem (MCSO) om de kwaliteit van de zorg beter te kunnen monitoren.
• Samenwerken met lokale cataractchirurg en verpleegkundigen om de OK-werkprocessen te optimaliseren.
• Inventariseren van benodigdheden voor de oogkliniek en zoeken naar leveranciers.
• Trainen van personeel, met name op het gebied van A-scan biometrie, het gebruik van de MCSO-software en cataract chirurgie.
• Het maken van een promotiefilmpje voor fundraising tbv de OK inrichting.
• Samenwerking met Zomba Central Hospital versterken door ook daar te helpen met de phaco-emulsificatie op hun OK.

Korte berichten

Opening Oogkliniek Litein-Kenia (2026)

Marjolein Ronday, die wij afgelopen jaren hebben ondersteund met uitzendingen naar Kenia, liet ons weten dat 9 januari 2026 is de nieuwe oogkliniek van het AIC Litein Hospital officieel geopend is. We zijn verheugd dat hierdoor de oogheelkundige zorg in die regio een mooie stap vooruit kan maken.

Operatienetten voor Gambia (2026)

We zijn heel blij met de gift van Xpert-clinics in Zeist: voor ons project in Gambia hebben zij meerdere operatienetten voor strabismusoperaties gedoneerd. Hiermee kunnen ze in het Sheikh Zayed Regional Eye Care Centre  weer een tijd vooruit.

De SLAH start nieuw project in Gambia (2026)

Ondersteuning van orthoptisch trainingsprogramma / kinderoogheelkunde in Gambia

Achtergrond

Er zijn slechts 93 kinderoogartsen voor 650 miljoen kinderen in heel Afrika. Om de kinderoogzorg te verbeteren, loopt er sinds 2022 een trainingsprogramma in Gambia bij het Sheikh Zayed Regional Eye Care Centre (SZRECC). Hier leidt men oogheelkundig personeel op met als doelen: 

• het zicht van kinderen te beoordelen 
• scheelzien op te sporen en te behandelen (orthopsie)
• zo nodig een bril voor te schrijven
• niet-chirurgische behandelingen te bieden en 
• patiënten door te verwijzen voor een operatie. 

Met steun van lokale gezondheidsautoriteiten, het ministerie van Volksgezondheid van Gambia en internationale vrijwilligers biedt het SZRECC nu speciale orthoptische faciliteiten en trekt het studenten uit heel Afrika aan.

Waargenomen impact

Honderden kinderen en volwassenen hebben inmiddels essentiële oogzorg en behandeling ontvangen. Veel kinderen kunnen nu voor het eerst helder zien en dat heeft grote invloed op sociaal vlak, waaronder in het onderwijs. Het aantal patiënten stijgt.Ook gezinnen vanuit buurlanden reizen voor behandelingen naar het centrum.

Huidige status

De derde lichting van de opleiding is begonnen. Studenten die al zijn afgestudeerd worden begeleid om ook docent te worden. Het doel is om het programma op deze manier zelfvoorzienend te laten worden. De noodzaak voor betrokkenheid van vrijwilligers neemt hierdoor geleidelijk af.

Er is echter een groeiende vraag naar oogspieroperaties voor strabismus (scheelzien), vooral bij kinderen, en operaties voor ptosis (afhangend ooglid). Hiervoor is het centrum afhankelijk van chirurgische teams van elders. Omdat deze onvoldoende in het land zelf beschikbaar zijn, betekent dit dat externe humanitaire ondersteuning nodig is. 

De Stichting Leer Anderen Helpen (SLAH) wil hierbij ondersteunen door jaarlijks een team van een oogarts en orthoptist 2-3 weken naar Gambia te sturen om instructie te geven, onderwijs te verzorgen, een lokale operateur op te leiden en operaties te doen. In maart 2026 zal de eerste uitzending zijn.

Nieuwe uitzending naar Ambon (2024)

Ivan Gan heeft in november 2024 namens de SLAH een bezoek gebracht aan de Klinik Mata AV op
het eiland Ambon. De uitzending stond in het teken van een tweetal activiteiten:

1.   Opleiding en verdere kwaliteitsontwikkeling van de oogzorg.
Ivan heeft hands-on trainingen en workshops phacochirurgie verzorgd aan de lokale oogartsen (in opleiding) en een aantal presentaties gegeven over
phacodynamics en premium implantlenzen.

2.   Opstarten van outreachprogramma’s.
Ambon is momenteel het enige eiland van de Zuid-Molukken waar staaroperaties worden uitgevoerd. Om andere eilanden te voorzien van
duurzame oogzorg is een oogkamp georganiseerd in Tual op de Kei-eilanden. Hierbij is een pilot gedaan om staaroperaties uit te voeren met een
mobiele opstelling van apparatuur (CataRhex phacomachine van Oertli). De mobiele operatiemicroscoop (Scanoptics) is door de SLAH cadeau
gedaan. Meer dan 600 patiënten zijn onderzocht, 20 patiënten aan staar geopereerd, en 3 patiënten ondergingen een pterygium excisie. Door
sponsors kon alle zorg kosteloos worden aangeboden. De ingrepen verliepen nagenoeg ongecompliceerd en de pilot was een
groot succes.
Meer dan voldoende redenen om door te gaan met outreach programma’s, uiteraard in samenwerking met onze vaste partner, de Stichting
Samenwerking Vlissingen Ambon.

Twee uitzendingen naar Malawi (2024)

In een eerder bericht op onze website werd aangekondigd dat gestart zou worden met uitzendingen naar Mulanje Mission Hospital in Malawi. Het doel was om samen met lokale zorgverleners een oogheelkundige voorziening op te bouwen, die zelfstandig kan blijven functioneren.

In februari/maart 2024 reisden SLAH-oogartsen Ivan Gan en Ruud van der Pol naar Mulanje voor de eerste uitzending.

In twee weken werden samen met de lokale staf vele patienten poliklinische beoordeeld en behandeld, 34 staaroperaties uitgevoerd en operaties voor een corpus alienum (vreemd lichaam) en een ooglidverwonding.

Naast patientenzorg is er gewerkt aan de herinrichting: verschillende essentiële apparaten werden gerepareerd, waaronder spleetlampen, een operatiemicroscoop en een YAG-laser, niet meer bruikbare apparatuur werd verwijderd, waardoor een overzichtelijke en beter functionerende oogafdeling ontstond. Een I-care oogdrukmeter was vanuit Nederland meegenomen als schenking aan het ziekenhuis.

Ten behoeve van verbetering van de kwaliteit van de zorg werden checklists, time-outprocedures en een duidelijke taakverdeling op de operatiekamer ingevoerd. De lokale medewerkers kregen onderwijs over onder meer staar, hoge oogdruk en het rode oog.

Een belangrijke stap was bovendien de samenwerking met oogartsen van het Queen Elizabeth Central Hospital in Blantyre. Deze samenwerking creëerde mogelijkheden voor supervisie, kennisuitwisseling en verdere ontwikkeling van de oogheelkundige zorg in Mulanje.

In augustus 2024 is Tim opnieuw in Malawi geweest. De lokale oogafdeling was inmiddels beter georganiseerd, outreachactiviteiten bereikten gezondheidscentra buiten de directe omgeving van het ziekenhuis en de bouw van een nieuwe oogheelkundige operatiekamer vorderde goed. Er werden samen met de lokale oogarts 22 patiënten geopereerd: 20 cataractoperaties en twee pterygiumoperaties. Er werden ook aanvullende kwaliteitstrainingen gegeven.

Voor de SLAH is de essentie van duurzame impact: niet alleen het gezichtsvermogen van individuele patiënten herstellen, maar samen investeren in mensen, kennis, apparatuur, organisatie en infrastructuur.

Zo ontstaat stap voor stap een oogheelkundige voorziening die steeds meer zorg zelfstandig kan leveren. De eerste resultaten zijn veelbelovend. De basis voor duurzame, lokaal verankerde oogzorg in Mulanje is gelegd.

De SLAH start nieuwe projecten in Kenia en Malawi 

(2023)

Opgetogen kunnen wij aankondigen dat de SLAH start met nieuwe projecten.

Kenia

In Kenia is oogarts Marjolein Ronday sinds 2018 betrokken bij het opzetten van een oogheelkundige afdeling in het AIC Hospital in Litein in het westen van Kenia. Tot nu toe heeft Marjolein het project zelfstandig getrokken met eigen middelen en incidentele ondersteuning. Met inbreng van de SLAH hopen we dit ambitieuze plan een meer duurzaam en structureel karakter te kunnen geven. 

In januari 2024 zal de eerste uitzending van oogartsen plaatsvinden met steun van de SLAH.

Malawi

Het Mulanje Mission Hospital in Malawi wordt gerund door de bevlogen Nederlandse tropenarts Arie Glas. Het ziekenhuis wordt gekenmerkt door een duurzaam en self-supporting karakter, dit blijkt o.a. uit het feit dat alle elektriciteit via zonnepanelen wordt opgewekt. Er is veel aandacht voor public health, ziektepreventie en outreach activiteiten, inclusief landbouwkundige ontwikkeling van het gebied. 

Met 19 miljoen inwoners heeft Malawi slechts 8 cataractchirurgen. In 2022 zijn er in het land 4.000 staaroperaties verricht (ter illustratie: in Nederland 180.000 staaroperaties op 17 miljoen inwoners). Vandaar dat Arie gebrand is op het opzetten van een oogkliniek in zijn ziekenhuis en zijn wij als SLAH verheugd dat wij ons steentje hieraan kunnen bijdragen. 

In januari en februari/maart 2024 zullen onze eerste uitzendingen plaatsvinden.

Uitzending oogartsen naar Oogkliniek Ambon - 2023

Vanaf 9 januari 2023 hebben de oogartsen Wilda Batubara en Monika Landesz namens de SLAH een 9-daags werkbezoek afgelegd aan de Oogkliniek op Ambon (Klinik Mata Ambon Vlissingen).

Zij hebben de plaatselijke oogarts dr. Daniel Siegers ondersteund met een aantal gecompliceerde oogoperaties in zijn kliniek.

Verder is er een start gemaakt met een outreach programma op het eiland Saparua. Daar zijn gedurende 2 dagen screeningsspreekuren gedraaid, waarbij 576 patiënten (!!) zijn onderzocht en er zijn 35 oogoperaties verricht (vooral staaroperaties).

Het was een geslaagde uitzending waarbij in totaal 158 operaties zijn uitgevoerd en vele patiënten poliklinisch zijn onderzocht.

Als SLAH kunnen we er trots zijn dat we samen met de Stichting Samenwerking Vlissingen Ambon van deze oogkliniek tot een succesvol project hebben kunnen brengen.

Artsen en medewerkers Oogkliniek Ambon brengen werkbezoek aan Nederland

In september 2022 heeft een delegatie van artsen en medewerkers van de Oogkliniek Ambon een werkbezoek afgelegd aan verschillende ziekenhuizen in Nederland.

Samen met De Stichting Samenwerking Vlissingen-Ambon heeft de SLAH een programma kunnen verzorgen van verschillende workshops op de poliklinieken, laboratoria, operatiekamers, sterilisatieafdelingen en apotheken van het Franciscus Gasthuis & Vlietland,  de Maashorst Oogkliniek Uden, het Erasmus MC Rotterdam en het Amsterdam UMC.

Op deze manier hoopt de SLAH een steentje te kunnen bijdragen aan onderhoud en ontwikkeling van kwaliteit en expertise van de oogzorg op Ambon.

Donald Tjia 1946 - 2020

Tot onze ontsteltenis ontvingen wij het droevige bericht van het overlijden van Donald Tjia.
Donald had de wens om de oogzorg toegankelijk te maken voor minvermogenden elders in de wereld.
Als founding father heeft hij met passie en bevlogenheid in 1989 aan de wieg gestaan van de oprichting van de SLAH.
Inmiddels is de SLAH uitgegroeid tot een organisatie die met de vele projecten en uitzendingen zijn wens in vervulling heeft kunnen laten gaan.
Daarvoor gedenken we hem met dankbaarheid en respect.
Onze gedachten gaan uit naar zijn naaste familieleden.

Bestuur Stichting Leer Anderen Helpen (SLAH)

Oogziekenhuis Ambon gaat staaroperaties verrichten met de phaco-techniek.

In januari en februari 2020 zijn er vanuit de SLAH twee uitzending naar het Oogziekenhuis op Ambon geweest, door respectievelijk Ivan Gan en Wilda Batubara.

De eerste uitzending stond volledig in het teken van het leren werken met een phaco-machine.
In de voorbereiding heeft dr Danny Siegers in september 2019 op het ESCRS congres in Parijs al een phaco-cursus gedaan. Daarnaast heeft dr Ivan eind 2019 een hele middag op het trainingscentrum van het Nederlandse hoofdkantoor van Bausch & Lomb doorgebracht om zich over alle details van het apparaat te laten informeren. Vanuit Jakarta was een vertegenwoordiger van de firma overgekomen, die de hele week zal blijven ter ondersteuning.

In januari zijn er 42 operaties met de phaco-techniek gedaan, waarbij dr Danny uiteindelijk enkele geheel zelfstandig heeft uitgevoerd. Alle patiënten werden na de operatie op de poli bekeken en er deden zich geen problemen voor. Er was volop aangename verassing onder de medewerkers vanwege het snelle visuele herstel van de staarpatiënten.

In februari heeft dr Wilda met verschillende methodes samen met dr Danny 209 operaties verricht. Na 10 dagen hard werken werd de uitzending afgesloten met een diner van het team met aanhang.

Oogziekenhuis Ambon heeft schade van aardbeving, maar blijft functioneren.

Op 26 september 2019 is er een zware aardbeving geweest op de Molukken, zeer dicht bij het eiland Ambon. De beving had een kracht van 6,5 op de schaal van Richter. Er zijn enkele tientallen mensen zijn om het leven gekomen, met honderden gewonden. Later volgden ook nog naschokken.
Deze grote aardbeving heeft haar sporen nagelaten. Veel gebouwen en huizen zijn ernstig beschadigd en soms zelfs leeggeruimd vanwege instortingsgevaar.
Ook het Oogziekenhuis is beschadigd, waardoor sommige ruimtes niet meer worden gebruikt. Maar gelukkig is het grotendeels nog bruikbaar. Vóór de kliniek staat een grote tent die tijdelijk dient als opslag.

Symposium SLAH druk bezocht door oogzorg professionals

Ter ere van het 30-jarig bestaan van de SLAH werd op 12 oktober 2019 een symposium georganiseerd in het Oogziekenhuis Rotterdam.

Het symposium stond in het teken van de veranderende rol van de Nederlandse oogartsen in ontwikkelingslanden.
Ongeveer 50 oogartsen (in opleiding), optometristen en andere belangstellende kwamen hierop af en wisselden hierover met elkaar van gedachten.
Naast de presentatie van de vier sprekers, was er uitgebreid tijd en ruimte voor interessante discussies en werd het symposium afgesloten met een gezamenlijke lunch.

De eerste spreker was Hans Limburg. Hij gaf een overzicht van veranderende demografie en epidemiologie van blinden en slechtzienden in de ontwikkelingslanden.

Als tweede spreker was Tim Westland aan de beurt. Hij heeft recent bijna 2 jaar in een klein streekziekenhuis in Ghana als oogarts gewerkt.

Nic Reus, als derde spreker, gaf een presentatie over zijn ervaringen met de introductie van de phaco-emulsificatie in Kaap Verdië. Toepassen van moderne technologie in ontwikkelingslanden neemt (brengt) allerlei uitdagingen met zich mee.

Als laatste spreker gaf Ype Henry een overzicht van de rol en positie van Nederlandse oogartsen in de verschillende ontwikkelingslanden. Verschillende organisaties, verschillenden delen van de wereld, verschillende taken.
De successen werden belicht, maar ook de grote uitdagingen (beperkt budget, lokale oogartsen die meestal naar de grote stad of buitenland trekken).

Medewerkers Oogziekenhuis halen met het lopen van de Rotterdam Marathon € 7.517,83 op voor oogzorg in Haïti

Het was vandaag alle opzichten een mooie en memorabele dag in Rotterdam tijdens de Marathon.
Met nietsontziende bevlogenheid werden door zo’n 45 enthousiastelingen lijf en leden in de strijd gegooid om het geld binnen te halen voor de SLAH.
En in totaal is er € 7517.83 bij elkaar gerend!! Door het lopen van een kwart, halve of hele marathon is het bedrag bij elkaar te gelopen. Meerdere oogartsen van het ziekenhuis zijn bij eerdere uitzendingen geweest om patiënten aldaar te helpen met cataract of glaucoom aandoeningen.

De SLAH bedankt alle lopers voor hun inzet en is zeer verguld met dit mooie bedrag !

Uitzending Haïti afgeblazen

Eind februari 2019 hebben de artsen Jos Rademakers en Cathrien Eggink van de SLAH na uitvoerig inwinnen van informatie over de toestand in Haïti besloten dat de geplande uitzending naar Haïti in april 2019 niet door gaat.
Haïti had al een negatief reisadvies en dit is verder aangescherpt.
Het was geen gemakkelijke beslissing. We hebben in de voorbereiding al veel energie en kosten gestoken.
Ook het bestuur van Zienderogen, met wie de uitzending gecombineerd zou worden staat achter deze beslissing.
De SLAH artsen waren inmiddels gewend geraakt aan het wat minder gecontroleerde leven op Haïti, maar ook mensen die er beter bekend zijn dan wij en er werken, raadden ons af om te gaan. Ook ambassades, onder andere die van de VS hebben al hun personeel terug getrokken. Passagiers met een Amerikaans paspoort op vluchten van Miami naar Port au Prince mogen alleen met de allerhoogste noodzaak nog reizen.

Oogkliniek Ambon wordt Oogziekenhuis

Op 17 oktober 2018 kreeg de Oogkliniek Mata Ambon-Vlissingen een upgrade: van kliniek naar oogziekenhuis. Burgemeester Van den Tillaar van Vlissingen en burgemeester Louhenapessy van Ambon onthulden samen de nieuwe voorgevel. Dit alles ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van de oogkliniek.

De burgemeester en wethouder Vader van Vlissingen zijn 6 dagen in Ambon geweest en hebben ook de andere projecten van de SSVA bekeken, zoals op het gebied van urologie, plastische chirurgie en nu ook een operatie team van de SSVA, dat daar nu volop aan de slag is. ‘Tumbuh kembang anak’ is het 1e project, centraal hierin staat het signaleren van ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen.